วิธีตรวจเช็คปั๊มไฮดรอลิกเบื้องต้น ก่อนเสียหนักต้องรู้

ปั๊มไฮดรอลิก “เริ่มเสีย” มักไม่พังทีเดียว

ปั๊มไฮดรอลิกในเครื่องจักรกลหนักทำหน้าที่สร้าง “แรงดัน + อัตราการไหล” ให้ระบบ อาการพังหนักส่วนใหญ่เกิดจาก น้ำมันสกปรก, อากาศเข้าระบบ, ความร้อนสูง, แรงดันตั้งไม่ถูก หรือ ชิ้นส่วนในปั๊มสึก ถ้าคุณจับสัญญาณตั้งแต่ต้น จะประหยัดค่าซ่อมหลักหมื่น–หลักแสนได้เลย

รู้ก่อน: ปั๊มไฮดรอลิกมีกี่แบบ (แบบที่เจอบ่อยในรถขุด)

• ปั๊มเฟือง (Gear Pump): โครงสร้างง่าย ทน แต่แรงดัน/ประสิทธิภาพจำกัด (พบในบางระบบเสริม)
• ปั๊มใบพัด (Vane Pump): เดินเรียบ แต่แพ้อากาศ/น้ำมันสกปรก (พบในบางงานอุตสาหกรรม)
• ปั๊มลูกสูบ (Piston Pump - Axial): ตัวหลักของรถขุดยุคใหม่ ประสิทธิภาพสูง ปรับอัตราการไหลได้

อาการเตือนที่ต้องรีบตรวจ (ก่อนเสียหนัก)

ขั้นตอนตรวจเช็คปั๊มไฮดรอลิกเบื้องต้น (ทำได้ที่หน้างาน)

• เช็คน้ำมันไฮดรอลิกก่อน
  ดูระดับที่เกจ/กระจกตา (ตอนเครื่องอยู่สภาพที่คู่มือกำหนด) และดูสีน้ำมัน: ถ้า ดำ หรือ มีกลิ่นไหม้ หรือ ขุ่นเหมือนนม (มีน้ำปน) = เสี่ยงสูง
• เปิดฝาถังแบบระวัง แล้วดูฟอง/อากาศ
  ถ้าเห็นน้ำมัน “มีฟองละเอียด” หรือฟองเยอะตลอดเวลา = มีโอกาส อากาศเข้าทางท่อดูด/โอริง/แคลมป์
• ฟังเสียงปั๊มตอนรอบเดินเบา และตอนใช้งาน
  เสียงหอน/ครางที่ดังขึ้นตามรอบ และเริ่มดังชัดตอนใช้งานหนัก มักสัมพันธ์กับ ไส้กรองตัน หรือ การดูดอากาศ
• เช็คไส้กรองไฮดรอลิก + ไส้กรองดูด/ตะแกรง
  ไส้กรองตันทำให้ปั๊มดูดไม่ทัน เกิด cavitation (โพรงอากาศกัดโลหะ) เป็นสาเหตุ “ปั๊มพังเร็ว”
• วัดอุณหภูมิน้ำมัน/ระบบ
  ถ้ามีเทอร์โมมิเตอร์อินฟราเรด ให้ยิงที่ท่อกลับ/ถัง/คูลเลอร์เทียบกัน ถ้าร้อนขึ้นเร็วผิดปกติทั้งระบบ = ต้องหาสาเหตุเรื่อง วาล์วรั่ว/แรงดันค้าง/คูลเลอร์ไม่ทำงาน
• ทดสอบอาการ “แรงตกตอนร้อน”
  ลองทำงานเดิมตอนเครื่องเย็นและตอนเครื่องร้อน: ถ้าเย็นแรงดี แต่ร้อนแล้วอืดมาก = มักเป็น การรั่วภายในเพิ่มขึ้นตามอุณหภูมิ

ถ้าจะ “วัดให้ชัวร์” ต้องดูค่าอะไร (แบบช่างมืออาชีพ)

ถ้าหน้างานมีเกจวัดแรงดัน/จุดทดสอบ (Test Port) จะช่วยแยกว่าเป็น “ปั๊ม” หรือ “วาล์ว/กระบอก” ได้เร็วมาก โดยหลักให้ดู 2 อย่าง:

• แรงดันสูงสุด (Relief Pressure): ได้ตามสเปกหรือไม่
• แรงดัน/อัตราการไหลขณะทำงาน: มีตกผิดปกติหรือไม่ (โดยเฉพาะตอนร้อน)

จุดที่ทำให้ปั๊มพังเร็ว (และคนมักมองข้าม)

• ไส้กรองไม่เปลี่ยนตามชั่วโมง → น้ำมันสกปรกกัดผิวชิ้นส่วนในปั๊ม
• ท่อดูด/แคลมป์/โอริงรั่ว → อากาศเข้าระบบ เกิด cavitation
• ใช้น้ำมันผิดเกรด/ผสมมั่ว → ความหนืดไม่เหมาะ ปั๊มสึกเร็วและร้อน
• คูลเลอร์อุดตัน → อุณหภูมิสูงทำให้น้ำมันบางลง รั่วในปั๊มเพิ่มขึ้น
• ทำงานหนักต่อเนื่องโดยไม่พัก → ความร้อนสะสม วาล์ว/ซีลเสื่อมไว

เช็กลิสต์ดูแลปั๊มให้ทน (ทำตามนี้โอกาสเสียหนักลดลงมาก)